Biologia środowiska

Opis

 Zakres tematyczny podręcznika obejmuje podstawy biologii środowiska podane w 5-ciu rozdziałach, dotyczących kolejno: -Rozdział 1 Wybranych zagadnień z ekologii.- Rozdział 2 Morfologii wybranych grup organizmów zasiedlających biosferę.- Rozdział 3 Roli mikroorganizmów w obiegu pierwiastków w przyrodzie. -Rozdział 4 Biologicznych metod klasyfikacji wód.- Rozdział 5 Wody, gleby i powietrza jako środowisk bytowania i przenoszenia mikroorganizmów.

Rozdział 1, w którym podano wybrane zagadnienia z ekologii stanowiące podstawę wiedzy przedstawionej w dalszych rozdziałach podręcznika, dotyczącej interakcji pomiędzy organizmami a środowiskiem ich bytowania. Rozdział zawiera omówienie praw ekologicznych takich jak prawo minimum Libiega, prawo tolerancji Shelforda oraz prawa biocenotyczne Thienemana. Podane są definicje pojęć związanych ze strukturą biologiczną środowiska, m.in. niszy ekologicznej i siedliska. Przedstawiono charakterystykę poziomów organizacji biosfery, gatunku, populacji, biocenozy i ekosystemu. Opis ekosystemu uwzględnia takie zagadnienia jak krążenie materii i przepływ energii, produkcja pierwotna i wtórna, piramida troficzna oraz sukcesja z uwzględnieniem sukcesji autogenicznej, allogenicznej oraz pierwotnej i wtórnej. Omówiono problematykę bioróżnorodności i metody jej pomiaru oraz znaczenie dla ekosystemów. Część dotyczącą poziomów organizacji biosfery podsumowuje ogólna charakterystyka. W następnych podrozdziałach omówiono śródlądowe ekosystemy wodne. W tej części zawarto charakterystykę właściwości wody jako środowiska życia organizmów, a m.in. przedstawiono budowę cząsteczki wody, anomalie gęstości, ciepło właściwe, napięcie powierzchniowe i przenikalność dielektryczną. Podano podział ekosystemów wodnych i szczegółowy opis jezior i rzek z uwzględnieniem stratyfikacji termicznej, stref świetlnych oraz występowania organizmów. Omówiono sukcesje ekosystemów wodnych. Rozdział zilustrowano 17 rysunkami i 4 tabelami.

Rozdział 2 dotyczący morfologii wybranych grup organizmów zasiedlających biosferę uwzględnia charakterystykę morfologiczną wirusów, Procaryota, Eucaryota, budowę, wielkość i formy bakterii, ważniejsze struktury komórkowe bakterii (otoczki, rzęski, ściana komórkowa, błona cytoplazmatyczna, przetrwalniki) oraz zasady nomenklatury bakterii. Dokumentację tej części rozdziału stanowi 12 rysunków. Podano także charakterystykę morfologiczną sinic, zilustrowaną zbiorczym rysunkiem. Podrozdział dotyczący grzybów obejmuje charakterystykę ogólną tej grupy organizmów, ich systematykę oraz szczegółowy opis morfologii i mechanizmów rozmnażania głównych grup grzybów o znaczeniu użytkowym (drożdże i grzyby drożdżopodobne oraz grzyby strzępkowe). Ilustrację tego podrozdziału stanowi 12 rysunków. W kolejnych podrozdziałach opisano morfologię glonów z uwzględnieniem gromad tobołków, euglenin, glonów złocistych i zielenic, zilustrowaną na 18 zbiorczych*) rysunkach, roślin telomowych (podgromady - mszaki, widłakowe, skrzypowe, paprociowe, okrytozalążkowe, w tym klasa dwuliścienne i jednoliścienne) oraz makrofitów (rośliny wodne i bagienne - 6 rysunków) W podrozdziale rośliny telomowe zamieszczono 2 tabele liczące 7 stron formatu A4 zawierające wykaz wybranych przedstawicieli roślin dwuliściennych i jednoliściennych występujących w Polsce wraz z siedliskami ich bytowania.

Organizmy zwierzęce zasiedlające biosferę omówiono w 2-ch kolejnych obszernych podrozdziałach, z wyróżnieniem pierwotniaków i bezkręgowców słodkowodnych. W pierwszym z tych podrozdziałów omówiono 3 typy tych organizmów (wiciowe, zarodziowe, orzęski), których morfologię zilustrowano na 11 zbiorczych rysunkach. W podrozdziale bezkręgowce słodkowodne zawarty jest opis morfologii i ekologii przedstawicieli podkrólestwa Parazoa i Eumetazoa (typy parzydełkowce, płazińce, obleńce, wrotki, pierścienice, mszywioły, mięczaki, stawonogi z wyróżnieniem gromad skorupiaków, pajęczaków, owadów). Ten podrozdział zawiera 34 zbiorczych rysunków omawianych organizmów zwierzęcych.

W rozdziale 3 omówiono przemiany biochemiczne wchodzące w skład obiegu węgla, azotu, siarki, fosforu i żelaza. Zakres tematyczny przemian związków węgla obejmuje zagadnienia związane z asymilacją dwutlenku węgla (fotosynteza, chemosynteza, heterotroficzne wiązanie CO2) oraz utlenianiem (oddychaniem) związków organicznych (węglowodany, tłuszcze, białka). Rozdział ten zilustrowany jest 17 rysunkami, w większości będących oryginalnymi opracowaniami autorów. W podrozdziale dotyczącym obiegu azotu w środowisku omówiono procesy mineralizacji związków organicznych zawierających azot, procesy nitryfikacji, denitryfikacji, dysymilacyjnej redukcji azotanów do amoniaku, asymilacji azotanów i wiązania azotu cząsteczkowego. Podrozdział ten zilustrowany jest 4 tabelami oraz 10 oryginalnymi rysunkami. Obieg siarki scharakteryzowany jest na podstawie omówienia procesów utleniania tego pierwiastka i jego zredukowanych zwią