Magia Posthuma Procesy I Egzekucje Zmarłych Na Śląsku I Morawach w XVI - XVIII wieku - Daniel Wojtucki - książka historyczna wyd. 2022

Opis

Procesy o delikt czarostwa osób żywych to zagadnienie, które od lat jest przedmiotem badań, głównie historyków, którzy poświęcili tej problematyce wiele interesujących i wyczerpujących prac. Niewielu jednak badaczy zainteresowało się kwestią, która nurtowała żyjących w czasach procesów o czary – sprawą niewykrytych za życia czarownic i czarowników.

Magia posthuma to temat badawczy dość zaniedbany, który wpisuje się w dzisiejszy nurt badań nad zjawiskiem niesłabnącego fenomenu procesów o czary i magii szkodliwej. Prezentowana monografia dotyczy zjawiska tzw. magii pośmiertnej, przyjmującego w dawnych wierzenia realność powracania do świata żywych zmarłych, którzy mogą szkodzić byłym sąsiadom i bliskim. Powstanie z grobu ożywionego nieboszczyka było możliwe, jak wierzono, dzięki diabłu, który czynił sobie z ciała zmarłego swoją siedzibę. Należało więc podjąć środki zaradcze, często drastyczne i nieodwracalne, ale w mniemaniu wczesnonowożytnych mieszkańców Śląska i Moraw niezbędne, aby przywrócić utracony ład i porządek.

Książka wnosi istotny wkład nie tylko w badania nad polowaniami na czarownice w epoce wczesnonowożytnej, lecz także jest pracą dotyczącą dziejów mentalności, prawa i stosunków społecznych na Śląsku i Morawach w XVI–XVIII wieku. Przede wszystkim zaś […] autor przedstawił fascynujący, a zarazem przerażający, obraz wiary w magię pośmiertną, skutkującej na Morawach i Śląsku rozkopywaniem grobów i paleniem wydobytych z nich ciał na stosach, i to już w wieku Oświecenia.(z recenzji wydawniczej prof. dr. hab. Jacka Wijaczki)Spis treści:Wstęp  /11Rozdział 1. Procesy o czary na pograniczu śląsko-morawskim w okresie wczesnonowożytnym (zarys problematyki)  /31Rozdział 2. Magia pośmiertna na Śląsku i Morawach w XVI–XVIII wieku – charakterystyka zjawiska  /512.1. Specyfika omawianego obszaru  /682.2. Kwestie klimatyczne  /722.3. Terminologia  /742.3.1. Terminy występujące w materiale źródłowym   /772.3.1.1. Geist, Gespenst  /772.3.1.2. Poltergeist   /782.3.1.3. Alb  /802.3.1.4. Wampir  /822.3.1.5. Inne terminy związane z magią pośmiertną   /852.4. Procesy i egzekucje w sprawach magia posthuma na Śląsku i Morawach w XVI wieku   /862.4.1. Śląsk   /862.4.2. Morawy  /1062.5. Procesy i egzekucje w sprawach magia posthuma na Śląsku i Morawach w XVII wieku   /1072.5.1. Śląsk  /1072.5.2. Morawy  /1232.6. Procesy i egzekucje w sprawach magia posthuma na Śląsku i Morawach w XVIII wieku   /1472.6.1. Śląsk   /1472.6.2. Morawy  /1702.7. Społeczeństwo, władze kościelne i świeckie wobec magii pośmiertnej  /2062.7.1. Mieszkańcy miast i wsi  /2062.7.2. Władze kościelne i niżsi rangą duchowni  /2092.7.3. Elity świeckie i lokalna szlachta  /2122.8. Pochówek „żywego trupa”  /2152.9. Środki zapobiegawcze  /226Rozdział 3 W świecie „szkodliwych zmarłych”  /2413.1. Samobójcy i położnice jako potencjalne „wampiry”  /2413.1.1. Samobójcy  /2413.1.2. Położnice  /2473.2. Płeć i przekrój społeczny oskarżanych o magię pośmiertną  /2503.3. Dzieci – ofiary wierzeń w wampiry  /2553.4. Wygląd „ożywionego” trupa  /2633.5. Złowrogie działania zmarłych wobec żywych  /2673.6. Mogiły złych zmarłych i ich poszukiwania  /2843.7. Ssaki, ptaki i owady – zmarli powracający w zwierzęcej postaci  /290Rozdział 4 Nieboszczyk przed sądem  /2994.1. Aspekty prawne w oskarżeniach o przestępstwo czarostwa i przebieg procesu osoby zmarłej podejrzanej o magię pośmiertną  /2994.2. Tropiciele martwych czarownic  /3304.3. Straż przy mogile lub zwłokach podejrzanego zmarłego  /3434.4. Pośmiertna egzekucja  /3474.4.1. Spalenie  /3524.4.2. Pochówek na granicy  /3574.4.3. Dekapitacja i przebicie kołkiem  /3594.4.4. Inne czynności kończące egzekucję   /3604.5. Miejsca egzekucji martwych czarownic i czarowników  /3624.5.1. Obszar graniczny /3654.5.2. Szubienica – miejsce kaźni przestępców   /3714.5.3. Błonia rakarskie  /3744.5.4. Place związane bezpośrednio z magią i czarami  /3754.5.5. Inne obszary uznawane za niehonorowe  /3784.5. Masowe ekshumacje  /3794.6. Koszty sądowe i eliminacji zagrożenia ze strony nieboszczyków   /3854.7. Wykonawcy wyroków na żywych oraz martwych czarownicach i czarownikach   /397Rozdział 5. „Der schmätzende Todte” – „pożeracze” własnego ciała i garderoby   /407Rozdział 6. Svobodné Heřmanice – ostatni wielki proces i egzekucja zmarłych  /421Rozdział 7. Zjawisko magii pośmiertnej od strony medycznej  /4417.1. Brak stężenia pośmiertnego i rozkładu ciała  /4527.2. Zmiany na ciele   /455Zakończenie Czy zmarli wciąż powracają?   /461Aneks  /467Przypadki magia posthuma na Śląsku w XVI–XVIII wieku (wykaz chronologiczny)  /469Przypadki magia posthuma na Morawach w XVII–XVIII wieku (wykaz chronologiczny)   /487Mapa miejscowości z odnotowanymi przypadkami magia posthuma na Śląsku w XVI–XVIII wieku  /506Mapa miejscowości z odnotowanymi przypadkami magia posthuma na pograniczu śląsko-morawskim w XVII–XVIII wieku  /507Wykaz skrótów   /508Bibliografia   /509Spis ilustracji  /545Spis tabel i map  /549Indeks miejscowości  /549Summary  /557Zusammenfassung  /561Resumé  /567