Klejnoty monarsze. Skarb ze środy śląskiej - Jerzy Pietrusiński - książka historyczna wyd. 1996

Opis

Ostatni właściciel skarbu ze Środy Śląskiej Dzięki pomyślnej okoliczności, iż oprócz klejnotów skarb średzki zawiera w tej chwili 2924 monet srebrnych i 39 złotych, ustalenie czasu ukrycia całego zespołu nie sprawia większych kłopotów. Datujący element stanowi moneta księcia piastowskiego Wacława I Legnickiego wybita w 1347 r. Był to okres bardzo burzliwy w dziejach Europy. Pierwszy wielki atak dżumy na kontynencie spowodował pomór jej mieszkańców na skalę dotychczas niespotykaną. Ponieważ wywołanie zarazy przypisywano Żydom, doszło do największego pogromu w historii całego średniowiecza. Prawdopodobnie te właśnie wydarzenia miały związek z ukryciem skarbu średzkiego. Należy dodać, że ulica I. Daszyńskiego nosiła do 1945 r. nazwę Konstattstraße, która to nazwa, spotykana także w innych średniowiecznych miastach, choćby we Wrocławiu albo Poznaniu, pochodzi od hebrajskiego określenia kapłana ha kohen, więc oznaczała miejsca zamieszkiwania rabina i tym samym usytuowania synagogi. Szczęśliwym trafem zachowały się przekazy pisemne, które pozwalają z dużą dozą pewności ustalić ostatniego właściciela kosztowności średzkich. Mówią one, że 3 .09. 1348 r. król czeski Karol IV Luksemburski upoważnia: Jana, proboszcza kaplicy Wszystkich Świętych na Hradczanach, głogowskiego scholastyka Henryka, Petrusa de Luna i swego marszałka dworu Hubardusa Altari, do poprowadzenia negocjacji w sprawie dużej pożyczki. 28 .10. tegoż roku został wystawiony we Wrocławiu dokument zapewniający Żydowi Muscho ze Środy Śląskiej trzyletnie prawo do pobytu na Śląsku i zwolnienie z podatku żydowskiego za pożyczenie władcy większej sumy pieniędzy. Warto podkreślić, że pod postacią proboszcza Jana ukrywa się nikt inny, tylko późniejszy kanclerz cesarstwa Jan ze Środy Śląskiej. Natomiast identyfikację Mojżesza ze Środy Śląskiej (Muscho jest formą oboczną tego imienia) potwierdza jeden z pierścieni wchodzących w skład skarbu średzkiego. Wygrawerowane na nim przedstawienia słońca i księżyca, to kryptogram tego imienia, nawiązujący do Księgi Rodzaju w Starym Testamencie, w której opisano stworzenie firmamentu niebieskiego.